Nakit akışı nedir, nasıl hesaplanır? Kârdan farkı
Nakit akışı, belirli bir dönemde işletmenizin kasa ve banka hesaplarına fiilen giren para ile bu hesaplardan çıkan paranın hareketidir. Fatura üzerinde kârlı görünen pek çok işletme, alacaklarını zamanında tahsil edemediği ve nakit sıkışıklığı yaşadığı için kira, maaş veya tedarikçi ödemelerinde zorlanır.
Net Nakit Akışı = Toplam Nakit Girişleri − Toplam Nakit Çıkışları formülüyle hesaplanır. Bir ayda kasaya ve bankaya 150.000 birim tahsilat girip 120.000 birim ödeme çıktıysa net nakit akışı +30.000 birim (pozitif) olur.
Nakit akışı formülü ve temel bileşenleri
Nakit akışı hesabında yalnızca paranın kasa veya banka hesabından gerçekten geçtiği an dikkate alınır; henüz tahsil edilmemiş satış faturaları veya ödenmemiş alış faturaları bu hesaba dahil edilmez. İşletmenin kendi kasa ve banka hesapları arasında yaptığı virmanlar ise toplam nakdi değiştirmediği için net akışı etkilemez.
Sağlıklı bir likidite takibi için dönem içindeki para hareketleri üç ana kalemde incelenir:
- Nakit girişleri: Peşin satışlar, müşterilerden yapılan cari tahsilatlar ve diğer gelir girişleri
- Nakit çıkışları: Tedarikçi ödemeleri, peşin mal alımları, kira, personel, fatura ve vergi gibi işletme giderleri
- Net nakit akışı: Dönem içindeki toplam nakit girişlerinden toplam nakit çıkışlarının çıkarılmasıyla kalan fark
Nakit akışı ile kâr arasındaki hayati fark
Kâr ve nakit akışı birbirinin yerine kullanılamaz. Bir ürünü veresiye (açık hesap) sattığınızda, satış faturası onaylandığı anda gelir ve brüt kâr oluşur; ancak müşteri ödeme yapana kadar kasaya tek kuruş nakit girmez. Aynı şekilde peşin parayla yüklü miktarda stok aldığınızda kasadan hemen nakit çıkar, fakat bu ürünler satılana kadar gider olarak kârdan düşülmez.
Bu zamanlama farkı yüzünden, satışları hızla büyüyen ama vadeli satış yapan bir esnaf kağıt üzerinde yüksek kâr ederken negatif nakit akışına düşebilir. Vadesi gelen tedarikçi borçlarını ve sabit giderleri ödeyebilmek için kâr kadar kasadaki fiili nakit dengesini de izlemek şarttır.
GiroPS'te Kasa & Banka Hesapları ve Nakit Akışı raporu
GiroPS'te tüm nakit kasalarınızı ve banka hesaplarınızı ayrı ayrı tanımlayabilir, her tahsilatı, ödemeyi, gelir-gider kaydını ve hesaplar arası virmanı saniyeler içinde işleyebilirsiniz. Fatura tahsilatları hem ilgili cari hesabın bakiyesini düşürür hem de seçtiğiniz kasa veya banka hesabına anında nakit girişi yazar.
Raporlar menüsündeki Nakit Akışı raporu, seçtiğiniz tarih aralığında hangi hesaba ne kadar para girdiğini, hangi gider kalemlerine ne kadar çıkış yapıldığını ve dönem sonu net nakit değişimini tek ekranda özetler. Böylece ay sonu ödemelerinizi sürpriz yaşamadan planlayabilirsiniz.
Örnek iş senaryosu
Sayısal örnek: kârlı ayda negatif nakit akışı
Bir toptancı ay başında kasasında 40.000 birim nakitle işe başlıyor. Ay içinde maliyeti 140.000 birim olan malları 200.000 birime satıyor ve 25.000 birim kira-gider ödüyor; kağıt üzerindeki net kârı 35.000 birimdir. Ancak satışların yalnızca 90.000 birimini peşin tahsil edebilmiş, kalan 110.000 birimi açık hesap (veresiye) bırakmıştır. Aynı ay tedarikçilere 115.000 birim peşin ödeme yaptığı ve 25.000 birim gider ödediği için toplam nakit çıkışı 140.000 birimdir. Net nakit akışı 90.000 − 140.000 = −50.000 birim olur; işletme 35.000 birim kâr etmesine rağmen nakit açığına düşer.
Sıkça Sorulan Sorular
Pozitif ve negatif nakit akışı ne anlama gelir?
Pozitif nakit akışı, dönemde kasaya giren paranın çıkan paradan fazla olduğunu ve işletmenin nakit rezervinin arttığını gösterir. Negatif nakit akışı ise çıkışların girişleri aştığını ve aradaki farkın geçmiş birikimlerden veya ek finansmandan karşılandığını ifade eder.
Hesaplar arası virman nakit akışını değiştirir mi?
Hayır. Nakit kasadan banka hesabına (veya tersi yönde) para aktarmak yalnızca paranın durduğu yeri değiştirir; işletmenin toplam nakit varlığına bir giriş veya çıkış yaratmadığı için net nakit akışını etkilemez.
Nakit akışını iyileştirmek için küçük işletmeler ne yapabilir?
Geciken cari alacakları düzenli takip edip parçalı tahsilat istemek, yavaş dönen stoklara aşırı nakit bağlamamak ve müşteri tahsilat vadeleri ile tedarikçi ödeme vadelerini birbiriyle uyumlu hale getirmek en etkili adımlardır.