Stok devir hızı nedir, nasıl hesaplanır?
Stok devir hızı, elinizdeki ortalama stoğun belirli bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir. Paranın rafta ne kadar beklediğini anlamanın en kısa yoludur.
Stok devir hızı = dönemde satılan malın maliyeti ÷ ortalama stok değeri. Ortalama stok, dönem başı ve dönem sonu stok değerinin ortalamasıdır. Devir hızı 6 ise stok o dönemde altı kez yenilenmiş demektir.
Formül ve bileşenleri
Hesap için üç rakam gerekir. Hepsi aynı dönemi ve aynı değerleme yöntemini (ör. ağırlıklı ortalama maliyet) kullanmalıdır; satış fiyatıyla maliyeti karıştırmak sonucu şişirir.
- Satılan malın maliyeti: dönemde satılan ürünlerin alış maliyeti toplamı
- Ortalama stok değeri: (dönem başı stok değeri + dönem sonu stok değeri) ÷ 2
- Devir süresi (gün): dönemdeki gün sayısı ÷ stok devir hızı
Yüksek ya da düşük devir ne anlatır?
Yüksek devir hızı stoğun hızlı satıldığını ve sermayenin rafta az beklediğini gösterir. Değer çok yüksekse sık sık stoksuz kalıyor olabilirsiniz; kritik stok seviyelerini ve tedarik sürelerini kontrol edin.
Düşük devir hızı yavaş dönen ürünleri, fazla alımı ya da bozulmaya açık stoğu işaret edebilir. Tek bir doğru değer yoktur: market ürünüyle yedek parçanın devri çok farklıdır. En anlamlı karşılaştırma, aynı ürün grubunun önceki dönemlerdeki kendi değeridir.
GiroPS'te hangi veriyi kullanırsınız?
Kâr-Zarar raporu seçtiğiniz dönem için satılan malın maliyetini ağırlıklı ortalama maliyetle verir. Stok değeri ise stok raporunda ve işletme özetinde, stok takipli ürünlerin pozitif miktarı üzerinden görünür.
Dönem başında ve sonunda stok değerini not edip ortalamasını alın, ardından maliyeti bu ortalamaya bölün. Alış fiyatı girilmemiş ürünler stok değerine doğru yansımaz; hesaptan önce eksik maliyetleri tamamlayın.
Örnek iş senaryosu
Örnek: üç aylık hesap
Bir mağazada üç ayda satılan malın maliyeti 180.000. Dönem başında stok değeri 50.000, dönem sonunda 40.000. Ortalama stok (50.000 + 40.000) ÷ 2 = 45.000; devir hızı 180.000 ÷ 45.000 = 4. Doksan günlük dönemde devir süresi 90 ÷ 4 = 22,5 gündür: ürünler ortalama üç haftada satılıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Stok devir hızı ciroyla hesaplanabilir mi?
Hesaplanabilir ama sonuç olduğundan yüksek çıkar, çünkü satış fiyatı kârı da içerir. Stok maliyetle değerlendiği için payda da maliyet kullanmak tutarlıdır. Ciroyla hesapladıysanız bunu raporda belirtin.
Hangi dönemle hesaplamalıyım?
Ay, çeyrek veya yıl kullanılabilir; önemli olan aynı uzunluktaki dönemleri karşılaştırmaktır. Mevsimsel ürünlerde yıllık hesap, tek bir ayın yanıltıcı sonucunu dengeler.
Devir hızını nasıl artırırım?
Yavaş dönen ürünlerde alım miktarını azaltın, sık bitenlerde kritik stok seviyesini gerçek satışa göre ayarlayın ve indirimle eritilecek stoğu erken belirleyin. Amaç rafı boşaltmak değil, aynı satışı daha az bağlı sermayeyle yapmaktır.