Emniyet stoğu nedir, nasıl hesaplanır?
Emniyet stoğu, tedarikçinin malı geç getirmesi veya satışların beklenmedik şekilde hızlanması durumunda rafın boş kalmaması için el altında tutulan ekstra ürün miktarıdır. Küçük işletmelerde yok satıp müşteri kaybetmeyi önleyen en temel güvenlik payıdır.
Emniyet stoğu = (en yüksek günlük satış × en uzun tedarik süresi) − (ortalama günlük satış × ortalama tedarik süresi). Normal şartlarda dokunulmayan, yalnızca gecikme ya da talep patlaması yaşandığında devreye giren tampon stoktur.
Emniyet stoğu formülü ve bileşenleri
Basit emniyet stoğu hesabı dört temel veriye dayanır. Hesaplama yapılırken tüm rakamların aynı ölçü biriminde (adet, koli, kilogram veya litre) ve aynı zaman diliminde (gün) olmasına dikkat edilmelidir.
Çok nadir görülen tek günlük kampanya zirvelerini doğrudan en yüksek satış olarak almak tampon stoğu gereksiz yere şişirebilir. Bu nedenle son birkaç ayın gerçekçi yoğun günlerini ve tedarikçinin fiili gecikme sürelerini baz almak daha sağlıklı sonuç verir.
- En yüksek günlük satış: yoğun günlerde bir günde satılan en yüksek miktar
- En uzun tedarik süresi: sipariş verildikten sonra malın depoya ulaştığı en gecikmeli gün sayısı
- Ortalama günlük satış ve ortalama tedarik süresi: normal iş günlerindeki olağan satış hızı ve teslim süresi
Emniyet stoğu ile yeniden sipariş noktası arasındaki fark
Emniyet stoğu ile yeniden sipariş noktası sıkça birbirine karıştırılır ancak görevleri farklıdır. Emniyet stoğu, beklenmeyen aksiliklere karşı ayrılan yedek miktardır; yeniden sipariş noktası ise tedarikçiye yeni sipariş vermeniz gereken toplam stok eşiğidir.
Yeni sipariş verdiğiniz anda depoda hem mal gelene kadar satılacak olağan miktar hem de emniyet stoğu bulunmalıdır. Dolayısıyla yeniden sipariş noktası, tedarik süresindeki normal satış ile emniyet stoğunun toplamından oluşur.
GiroPS'te emniyet stoğu nasıl kullanılır?
GiroPS'te ayrı bir karmaşık parametre açmak yerine emniyet stoğunu doğrudan ürün kartındaki Kritik stok seviyesinin içine dahil edersiniz. Tedarik süresindeki ortalama satışınıza hesapladığınız emniyet stoğunu ekleyip çıkan sayıyı Kritik stok alanına yazmanız yeterlidir.
Stok miktarı bu eşiğe indiğinde GiroPS ürünü kritik stok listesinde öne çıkarır ve uyarı üretir. Böylece emniyet stoğunuz henüz erimeden tedarikçiye yeni sipariş geçebilir ve raflarınız hiç boş kalmadan satışa devam edebilirsiniz.
Örnek iş senaryosu
Örnek: günlük satılan bir ürün için emniyet stoğu hesabı
Bir nalburda belirli bir silikon modelinden günde ortalama 8 adet satıldığını, yoğun günlerde ise satışın 12 adede çıktığını düşünelim. Tedarikçi siparişi normalde 5 günde teslim ediyor, ancak sevkiyat geciktiğinde bu süre 8 güne uzayabiliyor. En kötü senaryo ihtiyacı 12 × 8 = 96 adettir. Normal dönem ihtiyacı ise 8 × 5 = 40 adettir. Aradaki fark olan 96 − 40 = 56 adet işletmenin tutması gereken emniyet stoğudur. Bu 56 adede normal teslim süresindeki 40 adetlik satış eklendiğinde Kritik stok seviyesi 96 adet olarak ürün kartına kaydedilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Emniyet stoğu çok yüksek tutulursa ne olur?
Gereğinden fazla emniyet stoğu tutmak işletmenin nakdini rafa bağlar, depoda yer kaplar ve bozulma veya demode olma riski taşır. Amaç sıfır risk değil, nakit akışını yormadan yok satmayı önleyecek dengeli bir tampon belirlemektir.
Her ürün için aynı formülü kullanmak gerekir mi?
Hayır. Satışı çok düzenli ve tedarikçisi aynı gün mal getiren ürünlerde çok küçük bir tampon yeterli olurken, ciroyu sırtlayan ve tedarik süresi belirsiz ana ürünlerde formülle hesaplanan tam emniyet stoğunu tutmak daha doğrudur.
Emniyet stoğu ne sıklıkla güncellenmelidir?
Mevsim geçişlerinde, satış hızı belirgin biçimde değiştiğinde veya tedarikçinin teslimat süreleri uzayıp kısaldığında hesaplamayı yenileyip ürün kartındaki Kritik stok değerini güncellemek iyi bir alışkanlıktır.